Dolar Endeksi Nedir? Yorum ve Grafik Okuma Nasıldır?

Dolar Endeksi terimini sık sık ekonomi haberlerinde duymaktayız. Peki dolar endeksi nedir? Nasıl hesaplanır? Dolar endeksi grafiği bize neler anlatır? Hangi durumlarda düşer, hangi durumlarda yükseliş yaşar?

Tarihsel süreç içerisinde hangi aşamalardan geçmiştir. Bu sorular özellikle doları içeren paritelerde yatırım yaparken bilinmesi gereken temel sorular. Bu sayede analizlerinizi daha iyi çıkarabilir ve dolar yorumları ve dolar haberleri okurken anlamlandırmakta sıkıntı yaşamazsınız.

Dolar endeksi ne demek diye baktığımızda ABD’nin en önemli ticaret ortaklarının para birimlerinin sepet değerine göre ABD doları değerinin bir ölçüsü olarak tanımlanabilir. Bu endeks ABD doları diğer para birimlerine karşı değer kazandığında artar. Gelin detaylarına bakalım.

Dolar Endeksi Nedir?

Dolar endeksi, Amerikan Doları’nın diğer yabancı para birimlerine karşı değerini ölçmek için ortaya çıkarılmıştır. Dolar endeksi hesaplama için Amerikan Doları’nın yüksek ticaret hacmine sahip olduğu 6 para biriminin geometrik ortalaması hesaplanmaktadır. Bu para birimlerinin geometrik ortalamasının dolara karşı olan değeri Amerikan Dolar Endeksi olarak karşımıza çıkar.

Bu 6 adet para birimi zamanında ABD’nin ve dolayısıyla doların önemli ticaret partnerleriydi. Bunlar Euro, Japon Yeni, Sterlin, Kanada Doları, İsveç Kronu ve İsviçre Frangı‘dır. Ancak sepet içindeki bazı para birimlerinin bu istatistiği değişmesine rağmen sepetten çıkarılmadı.

Örneğin İsveç Kronu ve İsviçre Frangı hala ABD Dolar Endeksi sepeti içindeki varlığını korumaktadır. Ancak Çin, Meksika ve Güney Kore artık daha önemli ve daha yüksek işlem hacmine sahip olan ticari partnerlerdir. Eğer endeksin ortaya konduğu yıllarda da durum böyle olsaydı İsveç Kronu ve İsviçre Frangı yerine bunları görecektik.

Euro da 1999 yılında çeşitli Avrupa para birimlerinin yerine endeks sepetine eklenmiştir. Euro eklenmeden önce Alman Markı, Fransız Frangı, İtalyan Lireti, Hollanda Guldeni ve Belçika Frangı vardı.

ABD Doları Endeksi, Euro, İsviçre Frangı, Japon Yeni, Kanada Doları, İngiliz Sterlini ve İsveç Kronu olmak üzere altı dünya para biriminden oluşan bir sepete karşı doların değerini ölçmek için kullanılır. Endeks, Bretton Woods Anlaşması’nın 1973 yılında feshedilmesinden kısa bir süre sonra 100’lük bir tabanla oluşturulmuş ve o tarihten bu yana endeks değeri bu tabana göre belirlenmiştir.

Endeksin değerinin yarısından fazlası, doların euro karşısında ölçülen değeri ile temsil edilmektedir. Bu yüzden de Dxy nedir diye bakıldığında aslında euro ile doğrudan bağlantılı bir endeks olduğunu söylemek mümkündür. Detayları is dolar endeksi hesaplama bölümünde bulabilirsiniz.

Dolar Endeksi sembolü ise genelde DXY (Dixie) olarak karşımıza çıkar. USDX ya da DX olarak kullanıldığını da görebiliriz. Dolayısıyla DXY nedir gibi sorularınızın cevabını da artık biliyorsunuz.

DXY Nedir?

Dxy, dolar endeksinin finansal piyasalarda gösterimidir. Bir semboldür ve D harfi dolardan gelmektedir. Dolar’ın küresel bazda önemli para birimlerine karşı değerini gösteren Dxy bizlere doların değerlenip değerlenmediğini göstermektedir.

Bizim açımızdan bakacak olursak Dolar/TL paritesi için de dolar endeksinin önemli bir rolü vardır. Dolar endeksi üzerinde meydana gelen değişiklik TL paritesinde de değişikliğe sebep olabilmektedir. Sonuçta dolar değerlendiği zaman endeks artıyor ve bu da insanların yatırım kararı vermesinde önemli bir etken oluyor.

Dxy endeksi, yatırımcıların tek bir işlemde belirli bir para birimi sepetine kıyasla USD’nin değerini izlemesine izin verir. Ayrıca, dolar ile ilgili herhangi bir riske karşı işlemlerini korumalarına izin verir.

Endeks değeri 120 olduğunda ABD dolarının söz konusu zaman diliminde para sepetine göre yüzde 20 değer kazandığını gösterir. Basitçe söylemek gerekirse, Dxy yükselirse, ABD doları diğer para birimleri ile karşılaştırıldığında güç veya değer kazanıyor demektir.

Benzer şekilde Amerikan dolar endeksi 80 puan ise bu da bağlangıç değeri olan 100’den 20 puan daha düşük olduğunu gösterir ve Dolar, sepetteki para birimlerine karşı %20 değer kaybetmiş demektir.

Dolar Endeksi Nasıl Hesaplanır?

Dolar Endeksi Nasıl Hesaplanır?

Endeks hesaplanırken yabancı para birimlerinden bir sepet oluşturulduğunu söylemiştik. Bu yabancı para birimlerinin hepsi endeks için aynı hesap değerine sahip değildir. Yazımdaki tabloda göreceğiniz üzere Euro’nun ağırlığı %57,6’dır. Avrupa ülkeleri Euro’ya geçmeden önce Euro yerine çeşitli Avrupa para birimleri vardı. Ancak 1999’da bunların yerini Euro aldı. Japon Yeni ağırlığı ise %13,6’dır.

Parite Ağırlık %
Euro (EUR) / USD %57,6
USD / Japon Yeni (JPY) %13,6
İngiliz Poundu (GBP) / USD %11,9
USD / Kanada Doları (CAD) %9,1
USD / İsveç Kronu (SEK) %4,2
USD / İsviçre Frangı (CHF) %3,6
Amerikan Dolar Endeksi hesaplamak için formülü ise aşağıdaki gibidir. Formül içindeki 50.14348112 rakamı sabit çarpanı ifade eder. Ardından güncel değerler yerine konulara endeks hesaplanabilir.

Hesap Formülü ise; DXY = 50.14348112 x EUR/USD^ (-0.576) x USD/JPY^(0.136) x GBP/USD’(-0.119) x USD/CAD^(0.091) x USD/SEK’(0.042) x USDCHF^(0.036)

Dolar Endeksi Nasıl Yorumlanır?

Dolar endeksinde başlangıç değeri 100 baz puan olarak kabul edilmiştir. Endeks ile dolar pariteleri arasında ters orantı ya da doğru orantı kurulur. Örneğin EURUSD paritesini düşünelim. EURUSD paritesinin artması demek doların değerinin düşmesi demektir. Çünkü dolar payda kısmında yeralmış olur. Bu yüzden doların payda kısmında yer aldığı EURUSD gibi paritelerle dolar endeksi ters orantılıdır. EURUSD artarken DXY azalır. EURUSD düşerken de DXY yükselir.

Eğer endeks 120 ise endeksin hesaplandığı ilk güne göre dolar yüzde 20 daha değerlidir diyebiliriz. Eğer 85 ise yüzde 15 değer kaybetmiştir diyebiliriz. Gördüğünüz gibi endeks, doların tüm dünyada değerini zamandan bağımsız olarak kıyaslamamıza olanak tanır.

Dolar endeksi yorumlar göz önüne alınarak hangi para birinin dolar karşısında değer kazandığını görmek mümkündür. Örneğin Eur/Usd paritesinde bir düşüş meydana gelirse bunun iki sebebi olabilir. Birincisi Euro’nun değer kaybetmesi, ikincisi ise Dolar’ın değer kazanması. Bunlardan hangisinin olduğunu görmek için ise Usd endeksi incelenir.

Eğer dolar endeks olarak yükselmiş ve parite düşmüşse bu durumda Dolar değer kazanmış demektir. Ancak, dolar endeksi değimemiş paritede düşüş olmuşsa bu durumda Euro değer kaybetmiş anlamı çıkarılır.

Dxy grafik olarak koronavirüs nedeniyle yükselişe geçse de bu yükselişin biraz durulduğu görülmekte. Yani dolar, sepetteki para birimlerine karşı değer kazanmış diyebiliriz bu grafiğe göre. Dolar endeksi en son 2016’nın sonlarında 100 bandını geçmiş ve o seviyelerden geri dönmüştü. 2020 yılında’da yine benzer bir hareket sergilediğini görmek mümkün.

dxy nedir

Dolar endeksi 100’den başlamış ve temel değerinin oluşturulmasından bu yana doların değerindeki yüzdesel değişimini bizlere göstermiştir. Devam eden forex işlemlerindeki değişimlere bağlı olarak sürekli değişmektedir. Tüm zamanların en yüksek seviyesi ise 5 Mart 1985’te 163.83’tür. Buna göre Dolar, 1973’e göre % 63.83 daha yüksek seviyeye çıkmıştır.

Aynı zamanda DXY analizi yapabilmek için de hangi verilerin doları ne yönde hareket ettireceğini bilmemiz lazım. Genel olarak doların değerini arttıracak olan veriler endeksin de artmasına yol açar. Çünkü zaten dolar endeksi nasıl hesaplanır başlığında hesap formülünü vermiştik. Bu formülde tüm çarpanlar için dolar daha değerli hale gelir ve endeks de haliyle yükselir.

Örneğin ABD işsizlik verileri düşük gelirse endeks artar. Euro, Japon Yeni gibi formülde önemli ağırlığa sahip para birimlerinin değerini düşürecek veriler gelirse endeks yine yükselir. Mantığı bu şekilde kurabiliriz.

Dolar Endeksi Grafik Gösterimi

Aşağıdaki dolar endeksi grafikte endeksinin hesaplanmaya başladığı tarihten itibaren olan grafiğini görebiliriz. Grafikte aynı zamanda düşüş ve yükselişlerin sebepleri de açıklanmıştır. Endeks 1973 yılında hesaplanmaya başlamıştır. Bu yıldaki değeri 100 baz puan olarak alınmış. En yüksek değerine ise 1985 yılında 164.7 seviyesine çıkarak ulaşmış. 2008 krizi ile beraber eb düşük değeri olan 70.6 seviyesine inmiştir. 1985 yılında dolar endeksi tarihi zirvesine ulaşınca dünya ekonomisinin bundan kötü etkilenmemesi için doların değerinin kademeli şekilde düşürülmesine karar verilmiştir. Plaza Anlaşması olarak bilinen bu anlaşmada ABD, İngiltere, Japonya, Almanya ve Fransa yer almıştır. New York Plaza otelde imzalandığı için Plaza Anlaşması olarak anılır. Zaten grafiğe bakarsanız sonraki 4 yılda dolar endeksi grafiği önemli bir düşüş gelmiştir.

dolar endeksi grafiği
Dolar Endeksi Grafik

Endeksin ortaya çıkışı esasen 1944 yılında imzalanmış olan Bretton Woods sisteminden kaynaklıdır. Bu sistemle beraber 44 ülkenin para birimi dolara göre sabitlenmiştir ve sabit kur uygulanmıştır. Doların değerine de altın üzerinden karar verilmiştir. 1 ons altının değeri 35 dolar olarak belirlenmiştir. 1971 yılında ise doların değerinin giderek düşmesi nedeniyle ABD Bretton Woods sisteminden vazgeçer. Dünyadaki diğer ülkeler de dalgalı kura geçer. Haliyle doların değerini ölçmek için diğer ülkelerin para birimlerini de ele alarak bir formül çıkarılması gerekir. İlk olarak 1973 yılında da hesaplanır.

Daha önce yatırım şirketlerinde çalışmış ve 10 yıldır forex piyasasında işlem yapan biri olarak, bilgi ve tecrübelerimi sizlerle paylaşıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

1 YORUM