Ceteris Paribus Nedir?

Ceteris Paribus nedir? Ceteris paribus, iktisat dersinde çok sık karşılaşılan bir terimdir. Peki, ceteris paribus ne demek? İktisatta yer alan varsayımlardan biri olan bu terime kitaplarda sıkça rastlarız. Gelin ceteris paribus tam olarak ne ifade ediyor ve hangi durumları kapsıyor detaylı şekilde bakalım.

Ceteris Paribus Nedir?

Ceteris Paribus, diğer değişkenler sabitken anlamına gelen Latince bir terimdir. Peki nedir bu değişkenler ve neden sabit tutulurlar? Ekonomide etki edebilecek potansiyeli olan pek çok faktör vardır. Bu faktörlerin hepsi bir arada değerlendirilemeyeceğinden biri hariç diğerlerinin sabit olması gerektiğini savunur bu söz.

Örnekle açıklamak gerekirse; bir malın talebine etki eden çeşitli faktörleri ele alalım. Bunlar; fiyat, gelir, diğer malların fiyatı, zevkler – tercihler ve beklentilerdir. Ancak tüm bu faktörlerin bir arada değerlendirilmesi gerekmez. Bunlardan yalnızca fiyatın etkisini görmek istiyorsak diğerlerine o sihirli sözcüğü söylememiz gerekiyor: Ceteris Paribus (Okunuşu: Seteris Paribus).

Tam anlamıyla bir varsayım olan Ceteris Paribus, bir fonksiyonda yalnızca bir değişkeni baz almamızı diğer şartları sabit tutmamızı sağlar. Eğer diğer değişkenler de işin içine girerse etkilerin ölçülmesi güçleşir.

İktisat varsayımları çok olan bir bilim dalıdır. Bunların en meşhuru da Ceteris Paribus’tur. Ancak Ceteris Paribus yalnızca iktisatta değil diğer birçok dalda kullanılan yaygın bir terimdir. Genellikle iktisatta kullanıldığından sadece ekonomik bir terim olduğu inancı hakimdir.

İktisat, mikro ve makro iktisat olmak üzere iki ana bölüme ayrılır. Ceteris Paribus ilkesi ise çoğunlukla mikro iktisatta kullanılır. Mikro iktisatta sayısal veriler üzerinden gidildiğinden ve varsayım üzerine kurulu olduğundan Ceteris Paribus adeta bir kurtarıcıdır. Çünkü hesaplama yapabilmek için mutlaka diğer değişkenlerden arınmak gerekir.

İngilizce’de “all other things being equal” yani tüm diğer şeyler eşitken diye geçer. Aslında temelde aynı şeyi anlatır. Ceteris paribus prensibi hayat kurtarır çünkü ekonomide her şey her an değişebilir ve bu değişkenler işimizi oldukça zorlaştırır.

Bir malın fiyatı ile talep miktarı arasındaki ilişki göz önüne alındığında diğer değişkenler sabit kabul edilmezse ikisi arasındaki dengenin nerede sağlanacağını asla bilemeyiz. Bu yüzden de bu iki değişken haricinde geriye kalan ne kadar etki varsa hepsi sabit kabul edilir.

Ekonomi ve finans alanlarında, ceteris paribus genellikle neden ve sonuç hakkında tartışmalar yapılırken kullanılır. Bir iktisatçı, asgari ücretin artırılmasının işsizliği artırdığını, para arzının artırılmasını enflasyona neden olduğunu, marjinal maliyetleri düşürmenin bir şirket için ekonomik kârları artırdığını veya bir şehirde kira kontrol yasaları oluşturmanın mevcut konut arzının azalmasına neden olduğunu söyleyebilir.

Konu hakkında başka bir örnek verecek olursak arz ve talep yasalarını ele alalım. Ekonomistler, talep yasasının, (diğer her şey eşitken) daha fazla malın daha düşük fiyatlarla satın alınma eğiliminde olduğunu gösterdiğini söylüyor. Ya da, herhangi bir ürüne olan talep ürünün arzını aşarsa, ceteris paribus, fiyatlar muhtemelen artacaktır.

Ceteris paribus bilimsel modellemenin bir uzantısıdır. Bilimsel yöntem, bağımsız bir değişkenin bağımlı bir değişken üzerindeki etkisini belirlemek, izole etmek ve test etmek üzerine kurulmuştur. Ekonomik değişkenler pratikte değil sadece teoride izole edilebildiğinden, ceteris paribus mutlakları değil, sadece eğilimleri vurgulayabilir.

Ceteris Paribus terimi ile karıştırılan ancak temelde birbirine zıt olan bir kavram vardır: Mutatis Mutandis. Bu kavram da Latincedir ve “değiştirilmesi gerekenlerin değiştirilmesi” anlamına gelir. Ekonominin yanısıra Hukuk sözleşmelerinde de sıklıkla kullanılır.

Ceteris Paribus ve Mutatis Mutandis Arasındaki Fark Nedir?

İki terim sıkça karıştırılır. Her ikisi de ekonomide bazı görüşleri açıklamada kullanılan Latince terimlerdir. Ceteris Paribus yukarıda da anlattığım gibi bir değişken hariç diğer değişkenlerin sabit tutulacağının baştan kabul edilmesi anlamına gelir.

Mutatis Mutandis ise tüm değişkenlerin aynı anda değiştiğini varsayan bir yaklaşımdır. Ceteris Paribus mikro iktisat varsayımlarında kullanılırken Mutatis Mutandis ise makro ölçekli analizlerde kullanılmaktadır.

Aklına Takılanı Sor

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.